Oudega

Zetel van bestuur en rechtspraak tot 1832

Lang geleden bestond het gebied waar Oudega nu ligt vooral uit veen en moerassen. Wie ernaartoe wilde, kon beter per boot reizen dan over land. Toch ontstond hier een nederzetting: boven op een zandrug te midden van het verder nogal drassige land. De naam Aldga komt al voor in documenten uit 1439; het is dus een oud dorp. Maar de naam Oudega is waarschijnlijk te danken aan het ontstaan van een satellietdorp ten noordoosten: Nijega. Met de naam Oudega werd aangegeven dat dit dorp er eerder was.

Oudega was een welvarend dorp. Dat kunnen we zien aan de Romaanse kerk uit de tiende eeuw en de rijke sarcofagen op het kerkhof. Het is de grootste boerensamenleving in de omtrek, met liefst 62 stemhebbende boerderijen. Dat wil zeggen dat de boer invloed had op zaken als de benoeming van een grietman of kerkvoogd. Tien ervan zijn eigendom van de kerk en de pastorie. De hoger gelegen gronden waren geschikt voor akkerbouw, de lagere waren vooral in gebruik als weiland.

Dankzij het hoge aantal stemhebbende boerderijen en de grote oppervlakte van het dorp is Oudega de hoofdplaats van de grietenij. Een plaats met macht, waar ook recht gesproken werd. Dat gebeurde in ‘de weerkamer’, die er nog altijd staat en nu bekend is als ‘Het oude Rechthuys.’

Na 1832 is het gedaan met de status van hoofdplaats. Het bestuur vertrekt, eerst naar Opeinde, en uiteindelijk naar Drachten. De kerk, met haar rouwborden, grafmonumenten van grietmannen en een heuse martelpaal, is een van de weinige herinneringen aan de dagen van de grietenij.

Ontdek meer

Beste lezer,

Je bent op deze pagina gekomen vanuit de url Drachten wil je meemaken. Deze site is
sinds 1 september 2022 niet meer online.

In plaats daarvan is er nu Open Drachten,
een nieuw platform om de gemeente Smallingerland, Drachten en de dorpen beter op de kaart te zetten. Open Drachten wil een podium zijn voor inwoners, bedrijven, onderwijsinstellingen, en organisaties op allerlei gebied om verhalen te delen over
Smallingerland. Iedereen kan meebouwen aan Open Drachten. Het podium is van ons allemaal. In Drachten. In de Dertien Dorpen. In heel Smallingerland.